UMO TWENDA - PIMPA UMWEFU

Ificusha abantu mu mitima fyalifula iciineciine.

Leelo ndi kuno, ku Muya-utemenwe. Ni ku caalo ca nsakalabwe, icaalo ca mpili-mpili, uko umuulu umonekala pa muulu wa miti. Ku mwela wa kaba, ku caalo ce tontonkanyo. Takuya umo, takufwaikwa fitupa pa kufikako. Uuli onse kuti aisa, cikulufye ali no bongo.

Eko nasanga Pimpa uulelanguluka pa twa muno caalo. Ifi efyo alenondolwela:

“Bushe ba Kalimina mwalishiba ukuti fimo ifintu nga watontonkanyapo filapesha amaano?”

“Cinshi cilekufufya utulo, Pimpa?”

“Ifyo ifintu fyaba. ”

“Fintunshi?”

“Ifyo ifintu fitendeka nefyo fiisa mu kupwa.”

“Ale londolola nsambilileko na ine.”

“Pa kabalantanshi, Leesa Mukulu abumbile fyonse, icaalo no muulu. Kuti ukubiikamo abantu, atiile , ‘Cawamisha.’ Fyatendeka, bwino-bwino! Panuma ya nshita, aonawile fyonse ifyali pa caalo, ukushapofye aba mpendwa, ulupwa lumo mpo! Ati pa mulandu wa bupumbu bwa muntu, atiile ‘Natipila kumo no mushili; pa kukwata abaana ne cilyo mukamona amalwa.’ We cintu ulabiipa we! Bushe mwamona ifyo fyapwile? Fyatendeka bwino, fyapwa bubi-bubi.”

“Efyo waletontonkanyapofye uno mulungu?”

“Ee, kwena nalilangulukapo saana. Kuti wati nalimo umuntu kuti asambilila, nakalya! Panuma ya nshiku, uyo, apoosa icumfwila, atendeka ukukuula icikuulwa ca ntunti ukuti akekale na Kalenga wakwe. Nao ebele, leka nkulimune. Awe fyonse fyabongolweke nga apaponene ibomba, bubi-bubi.”

“Eyo! Kanshi walelangukafye pa fyaba mu Baibo mune?”

“Natufume ku cipingo. Iseni ku bushiku naafyelwe. Ubushiku nafyelwe, ne Pimpa-waosa-maafya, ne mwana Pimpomwefu, umulembwe ulya batali, abantu teepa kutemwa. Caweme nganshi mu mushi. Uuli onse alefwaya ukundela. Nale-endela ku minwe ya beengi… Panuma ya tumyakafye 18, ikumi limo na cine konse-konse, bambi balampela amashina yambi-yambi. Abati, ‘Tashamba,’ uyo apita. Abalendela balantaluka. Balansonta ifikumo. Ilyo ndeya ndakota, abati ‘Kafimfita,’ baleti nalileka ukulya inama ne nkoko, nomba ndelya abantu banandi. Bushe ebalya basekelele ilyo nafyelwe balenjeba ifi?’

“Ala kabili!”

“Bushe muleibukisha ifyo umushi wesu watendeke busuma-busuma? Abantu abaikatana, ukuliila pamo, ukupempulana na ukwafwana. Cilya wakula, mwaba impuupu, mwasangwa na amaule, mwaba ne ndoshi. Impasase ni apa na apa, umushi wasuka watobeka. Ileelo ciibolya.”

“Ca cine walanda, umushi wenu leelo tawabako. Watendeke bwino, waloba bubi-bubi.”

“Cilya nakulako, abati twaleeni Pimpa ku sukulu. Caweme nganshi. Ukusambilila ifipya, ifyayanguka ukumfwa. Twali no mucinshi ne cumfwila kuli bakafundisha. Kuti tuleyeba na bafyashi ukuti aka na kalya bakafundisha baalikanya. Mu kuya kwa nshita, namwenefye ifisambililo fyaya filekosa! Cilya imyaka yafula ku sukulu, twatendeka ukwimina bakafundisha. Nalelonganika abanandi ukuti tutobaule ne fipe fye sukulu. Nga tulebalasa amabwe, tuleseka na ukuseka kwati maangalo. Mwamona uko fyafika! Fyalepwa bubi-bubi.”

“Ndetesha , Pimpa. Cawama uleilandila. Ufwile nausambililapo fimo.”

“Mfume ku sukulu, natendeka incito. Teepa kutemwa. Abanandi pa ncito bonse bantemwa nganshi. Ico naali umupya, tamwali bubi muli ine na muli beena. Apo napitila balemposha. Imyaka ine pa numa, batendeka ulwambo pa mibombele yandi. Naine nalapontela abantemenwe pa kubala. Abanyingishe incito batendeke ukunsoka. Ukukansana pa ncito kwaya kulelumafye. Abo nacetekeele nabasuula. Cinshi calenga?”

“Efyo caba mune. Ala ifingi fitendeka busuma-busuma. Fipwa bubi-bubi.”

Pa kupwisha amashoko ya ku ncito, limo nja ku biaolo ya mupeepi. Pa kutendeka, kuti ndepunda ubwalwa bufuke-bufuke, ninjikala patali-patali na uuleshitisha. Ndepeela na bonse abo nsangile mu biaolo umucinshi. Cilya nakokolamo, bwafika mu myona, ishiwi lyatendeka ukuniina. Weteleshi teewa kucindika. Ifyo balekanya ine efyakucita. Icingeleshi conse nasambilile ku sukulu caisa ku mukoshi. Ama ‘Do you know me?’ yafulafulafye. Bonse bapapa. Ulya waciba no mucinshi? Nga uku fyafika?”

“Wilansekesha Pimpa, bushe tawaishiba? Fitendeka busuma-busuma. Fipwa bubi-bubi.”

“Pa kuupa Chaanga, ciitemwiko ceka-ceka, ba Kalimina, muleumfwafye. Naleeti naupa maayo wa cibili. Ukuliila ni pamo. Apo ndi, epo ali. Nga namushitila icitumbuwa, Chaanga busoni-busoni alesonsobolapofye asha. Talefwaya kunkalifya naine nshalefwaya. Mu milungu inoono pa numa, twatampile ukulalwila na akabwali nga nakaceepa. Yangu maayo, ileelo nda mwita na Chinokole.”

“Eko fyafika uko, Pimpa?”

“Bakalamba, ndafilwa ukusumina. Chaanga ulya alenjita ukuti ‘My better half,’ nomba anjita ukuti Chiswiswi.” Ndapapafye pa filecitika. Ndaipusha ilingi liine nati, ‘Nga ukulubulula ku bashaliko ilyo icitemwiko ca tukambatenye kwaisa shani?’”

“Ni ico fitampa busuma-busuma, ukupwa ni mu bubi.” Ukomfwa ubushiku mukafika ku makooti. Ala tawakacindame. Eko bakaya kusopolola nge saaka balefwaya ukubuulako ubushishi. Cuumi-ca-lesa ukashalafye ubusokwa nga pa bushiku bwa kufyalwa. Inkama shonse shikoluluka nga ulukungu.”

“Fyalifika na ku calici, ba Kalimina. Pa kumpokelela, kwali insansa. Tabalenjipusha ne ya mutuulo. Naitampiilefye ne mwine ukutuula ako mpekenye. Uyu mulungu na ulya nshatuulile. Bushe kuti mwatemwa ifyo shimapepo atushimawile pa mulandu wa kukaana peela ‘Leesa?’ Bushe na nomba kuti bakupaapatila nga pakubala? Ala filempapusha ba Mudala!”

“Leka ukunsekesha nobe. Bushe nshikwebele? Fitendeka busuma-busuma, fipwa bubi-bubi.”

“Ico canjimya, nge cipe, ca ntwala ku fikansa fya caalo! Ifyo balempundilila pa kubala, apo nanyanta balendumbanya. Abakukonka kuti bali nga balunshi. Nelyo ushilebafwaya. Kwati nalimo no mwela nine mbafolesha. Nga cayafya shani pakuti leelo balempontela nga ntalamisoka, panuma ya tumyakafye tutatu, no kuntamfya kwati tabanjishiba? Abalentasha ebantuka. Abo nayafwile eba mpondokela.Bansha neka kwati nshali na bakapyunga.”

“Tapalaba, mwaice wandi! Weo bashilatendeka no kusekuluka pa bucushi bukulalilile! Leka ndeya mu kunoona ulukasu amainsa ya palama.Wilalaba. Fitendeka busuma-busuma. Fipwa bubi-bubi. Shipafye!”